De Beleidsterm van het Jaar 2017! #BTvhJ

Waar we in het verleden Nietzsche, Wittgenstein en T.S. Eliot aanriepen om onze liefde voor taal en terminologie te onderstrepen, lijkt het niet meer dan logisch om die reeks in 2017 aan te vullen met drie Australische denkers. We kennen ze als ‘De Beegees’. Gebroeders Gibb, voor intimi. Ze schreven de volgende historische woorden:

“It’s only words, and words are all

I have to take your heart away

You think that I don’t even mean

A single word I say”

Beegees, 1967

Wie welke woorden precies gebruikt om wiens hart te veroveren, laten we aan uw verbeelding over. Politici die beleidsmakers proberen te verleiden? Of vice versa? Beleidsmakers, uitvoerders? Of gezamenlijk burgers? Het wantrouwen dat uit de tweede zin blijkt, baart ons vooral zorgen. Als liefhebbers der beleidsetymologie, als liefhebbers der publieke zaak. Zeker gezien uw inzendingen afgelopen jaar. De animo was groter dan ooit. De jury constateert dat de kracht van een robuuste beleidsterm aan inflatie onderhevig is. Dat zal een combinatie zijn van het aantal nieuwe beleidstermen dat het publieke levenslicht zag, maar ook van het gemak van het gebruik van nieuwe termen, in plaats van het hergebruik van bestaande termen. Ook in de wereld der beleidsterminologie zou de jury graag enige mate van duurzaamheid en hergebruik zien. Onze beleidstaal kan weliswaar niet zonder vernieuwing, maar een te vluchtig gebruik van taal leidt tot wantrouwen. Wij delen die observatie met de Beegees. Vele termen uit eerdere jaargangen van deze uitreiking waren binnen een half jaar weer uit zwang. Wie herinnert zich koeienexplosie, startstreepmutaties, of ontschaping nog? Exact.

Hoe dan ook. U participeerde volop. Maar u nomineerde ook vele termen, die reeds in andere jaren op het nietsontziende netvlies van onze beleidsjargonista’s terecht kwamen. Maar ‘rechtspositie dieptevraag’, ‘hobbyvogels’, ‘tele-dermatologie’ de ‘vergewisplicht’ ‘verwonderadressen’ en de immens populaire ‘zelfredzaamheidsmatrix’ verdienen het om genoemd worden. Opdat wij niet vergeten.

Daarnaast viel het de jury op dat een deel van de genomineerde termen een hang naar standaardisatie in tijden van diversiteit en maatwerk lijken uit te drukken: ‘Zorgclustermodel’, ‘Kloonpolis’ (zie ook onder), ‘Basispad’, ‘Doorsneesystematiek’ en natuurlijk de ‘Harmonisatiekarakteristieken’. Om van ‘De wasstraat’ nog maar te zwijgen: Je kan kiezen uit 4 programma’s voor het reinigen, eventueel met onderkant wassen en glimpoets. En dan komt je wagen er weer blinkend uit. Duur, maar efficiënt. Alleen is je auto altijd net niet helemaal schoon. Die waarschuwing wil de jury bij deze afgeven.

Hoe dan ook, de jury kwam tot de volgende shortlist:

Transparantiekalender
Een kalender om duidelijk te maken wie, wanneer, welke gegevens moet aandragen om in de toekomst transparantie te kunnen garanderen (vooralsnog is ons geen kalender bekend waarop staat wanneer wat transparant gemaakt wordt).

Kloonpolis
Net als transparantiekalender een heerlijk assonantie-rijke term. Het oor wil ook wat, ten slotte. De term drukt uit dat verzekeraars onder verschillende noemers, dezelfde polissen aanbieden (met andere service). Zo is marktwerking niet bedoeld, natuurlijk.

Ondermijningsbestrijdingfonds
Spreek het hard op uit, en proef die zweem van binnenrijm die over uw tong streelt. Het is bijna jammer dat ‘fonds’ er nog aan vastgeplakt is. Verder drukt het exact uit wat het is. Een zeldzaamheid bij een nominatie. Een fonds om ondermijning te bestrijden. Punt.

Tariefopstapje
Bekend van ‘maakt u wel optimaal gebruik van uw tariefopstapje VPB in 2018?’ Met name het verkleinde ‘je’ achter het zelfstandig naamwoord ‘tariefopstap’ (op zich ook nominatiewaardig’) maakt het een oer-Hollandse beleidsterm. Het opstapje drukt ook maar twee keer modaal uit ten slotte.

Netflix-tarief
Netflix als inspirator voor de WMO-financiering. In 2017 kan het gewoon! Het ‘Netflix-tarief’ moet de eigen bijdrage vervangen door een vaste bijdrage voor iedereen. Of je nu veel series kijkt, of niet.

Bekwaamheidsdeskundige
Net als indiener en oud-winnaar Louis Teunissen verwonderde de jury zich zeker de helft van de haar toebemeten tijd over het pleonastische karakter van deze term. In een poging tot nadere definitie, kwam de jury niet verder dan: diegene die in bezit is van een bekwaamheidsverklaring (niet te verwarren met een diploma).

De opmarsdas
Na de probleembever en de terreuroehoe, het wolvenprotocol en het potvisprotocol, mogen we nu ook De Opmarsdas tot het zoölogische deel van het beleidslexicon rekenen. De das is in opmars. Deze term drukt dat uit. Overigens is niet iedere das een opmarsdas, maar dat terzijde.

Remplaçantenmakelaar
Nu de huizenmarkt op slot zit, richten makelaars zich blijkbaar ook op remplaçanten. Remplaçant komt van het werkwoord remplaceren. De rest is gesneden koek, dunkt ons.

Wederopbouwbalkons
Balkons die binnenkort weder (op) gebouwd moeten worden. Vroeger was blijkbaar niet alles beter.

Pilot Persoonsgericht Executie
Voordat u massaal in de pen klimt, heeft iets met geld en schulden te maken.

Flexnomaden
Een soort hervestigingsnomaden, alleen dan op de arbeidsmarkt. Komt soms in combinatie voor.

Maar er kan er maar een de winnaar zijn. De beleidsterm van het jaar 2017 is: Valboete. De jury moet zich tot het uiterste beheersen om niet te vervallen in een exposé over valboete, boeteval, zondeval, valzonde, erfzonde, schuld en boete, en boeteschuld, de term ‘valboete’ spreekt voor zich. Daar hebben we Dostoevsky, de bijbel en Weber niet voor nodig. Valboete dus. Een boete die mensen schenen te krijgen, als ze hun alarmknop gebruikten als ze gevallen waren, maar die bij navraag door de minister van VWS zelden concreet geïnd leek te worden. Ook waren er bij de NZA geen meldingen binnen gekomen. Toch bleken ze in de buik van de bureaucratie eind december wel degelijk geïnd te worden.

Tevens sprak de minister de wens uit dat de term niet ‘De Van Dale’ zou halen. Edoch, bij deze is het de beleidsterm van het jaar 2017. Niet omdat de jury valboetes toejuicht, integendeel. Maar omdat de term symptomatisch is voor de identiteitscrisis waar de publiek zaak in verkeert en waar de ruïnes van New Public Management, dogmatische zelfredzaamheidsideologie, hypersymboolpolitiek en eigengereid individualisme leiden tot performatieve termen waar het Thomas Theorema een puntje aan kan zuigen en waardoor de res publica het onderspit delft. ‘If men define situations as real, they are real in their consequences.’ En daarmee is de valboete exemplarisch voor alle nominaties. Ze drukken uit dat we zoekende zijn. Naar nieuwe verhoudingen tussen politiek, beleid en uitvoering. Naar een evenwicht tussen paternalisme en laissez faire. Naar nieuwe verhoudingen tussen collectief en individu. De nominaties getuigden daar, voor wat de jury betreft allen van. Daarmee gaan we inderdaad in tegen de Beegees-doctrine. It’s more than words, zouden we willen amenderen. Maar goed. Ander decennium, andere band. Andere broers.

En daarmee sluiten we dit juryrapport af. We feliciteren Rina Beers met haar nominatie van de beleidsterm van het jaar. Het grote IPW-prijzen pakket komt snel je kant op! Over de uitslag kan worden gecorrespondeerd via #BTVHJ (twitter).

Rest ons u als liefhebber van beleidstaal te wijzen op het speciale transformatielexicon dat we ontwikkelden met 50 termen die specifiek over de transformatie in het sociale domein gaan: http://publiekewaarden.nl/transformatie-lexicon-2017/

De anonieme en bevooroordeelde jury

De Beleidsterm van het Jaar 2016 is….

“For last year’s words belong to last year’s language. And next year’s words awaits another voice”

Het bovenstaande citaat komt uit de bundel ‘Four Quartets’ van T.S. Elliot. Een bundel waarin de dichter de relatie van de mens met de tijd, het universum en het Goddelijke verkent. Geen beter citaat om het juryrapport van de jubileumeditie van de ‘Beleidsterm van het Jaar Verkiezing,’ mee te beginnen. And what a year it was….2016. Transformatiejaar. Doorstartjaar. Ontwikkeljaar. Uitriljaar. Bijkomjaar. Pre-verkiezingsjaar. Oogstjaar. Het jaar van Brexit en Trump. Het Tweede Jaar Na De Decentralisaties. Het Eerste Jaar van de Verzorgingsstaat van de Toekomst, volgens sommigen.

Welke beleidsterm wordt de opvolger van ‘Pensioenaftoppingscompromis’ (2015) ‘Brede Regietafel Jeugd’ (2014), ‘Maatwerkcompensatie’ (2013) en ‘Onnodige Zorg’ (2012)? Welke beleidsterm wordt de vijfde beleidsterm van het jaar? U nomineerde gepassioneerd en veelvuldig via #BTVHJ op twitter. Niet alle nominaties kon de jury als waarlijk ‘beleidsmatig’ waarderen. ‘Bitterballenmotie,’ van meervoudig winnaar Maarten Bening vond de jury weliswaar van een ruwe poëtische kracht getuigen, edoch, meer een ‘Raadspolititieke Term Van Het Jaar.’ Niels Willems nomineerde ‘Tuig van de Riggel’, ‘Pleur Op’ en ‘Lazer Zelf Op’. Hoewel deze termen onmiskenbaar deel zijn gaan uitmaken van het publieke discours, lijken ze vooralsnog vooral in het politieke discours te gedijen. Het stemt de jury gelukkig dat ze nog niet met enige regelmaat in beleidsartefacten als nota’s, rapporten, circulaires, notities en verkenningen terugkeren. Niet nominatiewaardig dus.

Over het algemeen stelt de jury dat het op beleidsetymologisch front een rustig jaar was. Waar het politiek zindert, komt beleid tot rust, zo lijkt het. Al kan het ook stilte voor de storm zijn. Een nieuw kabinet (naar schatting september 2017), brengt over het algemeen een hausse aan beleidsterminologische beleidsinnovatie mee.

Enige nominaties verdienen speciale vermelding.

Waar we vorig jaar ‘Ontschaping’ en ‘Koeienexplosie’ nomineerden en de ‘Leenpanda’ net buiten de nominatie viel, kwamen we dit jaar de volgende zoölogisch getinte beleidsterminologie tegen:

Probleembever: Een bever die in de provincie Limburg doet wat bevers doen en daardoor met uitzetting bedreigd wordt.

Wolvendraaiboek: Waardig opvolger van het potvisprotocol nu van toepassing op wolven die niet zozeer aanspoelen aan de westkust maar Oost-Nederland binnen komen wandelen.

KIP-EI: Het Kennis Intensiverings Plan Energie Innovatie (Zie ook onder bij ‘Op Hol Geslagen Windmolen).

Daarnaast zagen de volgende termen het licht:

Regeldrukcollege: Speciaal college dat er voor moet zorgen dat het door regels niet te druk wordt. (De jury verwacht voor volgend jaar een Regeldrukcolleges-college).

Dementievriend: Vriend van dementerende die de website van het Deltaprogramma Dementie (ook bijna genomineerd) ‘activeert’.

Plascontract: Contract dat niet zozeer vastlegt dat mensen moeten plassen, maar hoevaak ze mogen plassen in verzorgingstehuizen.

Innovatiezone: Term die uitdrukt dat we in dat land alleen innoveren in speciaal daartoe aangewezen ‘zones’ (niet te verwarren met ‘regelvrije ruimte’).

Ontzuinigen: Omgekeerd bezuinigen: minder bezuinigen dan je van plan was om te bezuinigen.

Speciale vermelding verdient de eerste Beleidsterm die we dit jaar binnenkregen, de:

Ophol Geslagen Windmolen: Windmolen die door niet werkende remmen ‘spontaan’ is gaan draaien. Enige relatie met het KIP-EI (zie boven) is ons niet bekend.

Maar goed, er kan er maar één de beste zijn. De winnende term is van een ongekende linguïstische schoonheid. Allitererend, ritmisch, een zweem van binnenrijm. Bovendien, de term drukt de kern van 2016 uit. Een jaar waarin we crisismanagement jaar 2015 (vooral in het sociale domein) achter ons lieten en vooruit keken. Een jaar waarin we corrigeerden en wenden. Een jaar waarin we nationale bureaucratische standaarden aanpasten aan lokale werkelijkheden. De jury juicht die ontwikkeling toe. Om die reden laten we u niet langer in spanning. De Beleidsterm van het Jaar 2016 is geworden.

Startstreepmutaties: Beleidsjargon voor aanpassing van een inschatting als achteraf blijkt dat de inschatting niet klopt (in casu: budgetten Jeugdwet en WMO)

De logica in de term, raakt de jury zeer. Wie ergens start, heeft een startstreep nodig. Wie achteraf ontdekt dat het traject anders loopt, moet het startmoment heroverwegen. Dat kan er toe leiden, dat halverwege de race het startmoment wordt aangepast. ‘Beter ten halve gemuteerd, dan ten hele gedwaald’, maar dan in één term uitgedrukt. Het is juist dat leervermogen dat de jury in deze dynamische tijden ten zeerste waardeert.

Zeker in combinatie met het woord ‘septembercirculaire’ (De startstreepmutaties zijn doorgeschoven naar de septemberciculiare’, stijgt de esthetische waarde van de kersverse beleidsterm van het jaar tot T.S. Elliot-achtige proporties. En het is Derk Loorbach die op @twitter die relatie legde. Hij wint daarom de Kalibreerbokaal in de vorm van een IPW boekenpakket! We zullen het zo snel mogelijk naar je toesturen Derk!

We danken u allen voor uw deelname en met T.S. Elliot wachten we op het woord, de beleidsterm van volgend jaar.

Ps: Over de uitslag kan worden gecorrespondeerd via #BTWVHJ op @twitter

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hoe waardeer je een maatschappelijk initiatief?

boek HWJEMI

Met die vraag hielden wij ons de afgelopen drie jaar bezig. Op vele whiteboards, flipovers, a4-tjes en op achterkanten van bierviltjes tekenden wij steeeds maar weer de waardendriehoek. Legitimiteit, Betrokkenheid en Rendement kregen steeds meer invulling en waarde door de mensen die er mee wilden werken. Uiteindelijk resulteerde dat in dit boek waarin we langs de lijnen van de driehoek laten zien hoe maatschappelijke initiatieven samen met gemeenten hun toegevoegde waarde vergroten. Naast de mooie verhalen helpt het boek toekomstige iniatiefnemers om hun eigen waarde te bepalen en te vergroten. Het is met recht een handboek voor publieke ondernemers. U kunt de PDF van het boek hier downloaden. Wilt u een echt exemplaar, dan kunt u dat bijvoorbeeld hier kopen.

 

Auteur(s):  Harry Kruiter, Albert Jan Kruiter, Eelke Blokker

Gepubliceerd in:  Wolters Kluwer

Datum van publicatie:  20 november 2015