“Hollande reageert precies hetzelfde op de rellen in banlieus van Amiens als de Britse elite op die in hun suburbs vorig jaar. Plunderingen worden veroordeeld; relschoppers zijn niets dan criminelen. Ze gaan voorbij aan betekenis van het feit dat de onruststokers dit maatschappelijk geweld in zulke groten getale uiten. Politici doen alsof een demonstratie zonder geëngageerde leuzen op spandoeken, maar in plaats daarvan beestachtig geweld, geen demonstratie kan zijn. Maar deze ongerichte woede is wel degelijk een protest. Het is de demonstranten alleen niet duidelijk tegen wie ze knokken. Tegen de netwerksamenleving misschien?

Netwerken produceren uitsluiting

In kringen van hoger opgeleiden die niet in banlieus wonen wordt de netwerksamenleving gevierd als het summum van democratie. Een samenleving van netwerken produceert meer samenwerking, flexibiliteit en dus oplossingen. Maar dat is niet het hele verhaal. Een samenleving van netwerken impliceert mensen die erbij horen, maar ook mensen die aan de zijlijn blijven staan. Want, alleen mensen die waarde aan het netwerk toevoegen worden toegelaten. Oftewel, netwerken produceren insluiting en uitsluiting.

Verzorgingsstaat als tegenkracht netwerksamenleving inzetten?

En ook de overheid hanteert de ongeschreven wetten van de netwerksamenleving. Door beleid in toenemende mate in functie van de norm van economische participatie te formuleren. Mensen die niet aan die norm voldoen of met een beperkte investering naar die norm kunnen toegroeien, komen niet in aanmerking om de vruchten van de verzorgingsstaat te plukken. Wie schulden blijft maken, komt niet meer in schuldsaneringstrajecten. Wie zich niet kan gedragen, wordt uit trajecten voor gedragsproblemen gegooid. Wie niet kan werken maakt geen kans meer op een re-integratietraject. De uitvinder van de netwerksamenleving, socioloog Manuel Castells, voorspelt daarom een ‘Vierde Wereld’: een nieuwe onderklasse die geen toegang heeft tot netwerken die nodig zijn om een goed huis te bemachtigen, een goede school, een stabiele baan.”

Lees hier het hele artikel van Eelke Blokker in NRC Handelsblad.

Auteur(s):  Eelke Blokker

Gepubliceerd in:  NRC Handelsblad

Datum van publicatie:  24 augustus 2012