Niek is 23 jaar oud, eigenwijs en assertief. Dit zijn voor ons redenen om hem te helpen. Wij houden van eigenwijze, assertieve mensen. Maar veel professionals die wij spreken denken hier anders over. Die vinden het vooral vervelend dat Niek eigenwijs is. Zij brengen het naar voren als diskwalificatie en reden om hem niet te helpen. Of op zijn minst als reden om geen stapje extra voor hem te willen zetten. En dat extra stapje is wel nodig.

Niek heeft namelijk schulden. Negentienduizend euro om precies te zien. Hij heeft geen startkwalificatie en is in het verleden van drie verschillende scholen afgestuurd. Zonder diploma’s vindt hij geen werk, maar zijn schulden maken het onmogelijk om een studie af te ronden. Met een studiefinanciering krijg je namelijk geen toegang tot de schuldsanering. Met een uitkering kan hij wel zijn schulden reguleren maar mag hij niet naar school.

Op jonge leeftijd heeft hij z’n kansen op een mooie toekomst al vergooid. Dat ziet hij nu zelf ook in. Hij wil niets liever dan weer naar school. Een nieuwe kans om een opleiding af te ronden. Maar als we z’n schulden al op kunnen lossen moeten we ook nog een school vinden die hem toelaat. En scholen zitten ook niet te wachten op eigenwijze en assertieve jongeren. “Lastig”, noemen ze dat. En: “dat kunnen we de andere leerlingen in de klas die wel hun best doen niet aandoen”. Dit laatste is op zich nog wel te begrijpen, maar het helpt Niek niet verder. Bovendien hij is tussen z’n 18de en 22ste drie keer van school gestuurd. Nu is hij 23 en een stuk volwassener dan vijf jaar geleden. Het is niet moeilijk uit te tekenen dat dit echt zijn laatste kans is. En die wil hij grijpen. Maar hoe? Overal waar hij aanklopt krijgt hij te horen dat de regels in de weg zitten en dat zijn gedrag uit het verleden terugkeer op school onmogelijk maakt.

Wij komen veel mensen tegen die net als Niek vastlopen. Die hoe graag ze ook willen niet meer goed geholpen kunnen worden. Die mensen worden vervolgens wanhopig, bang, gefrustreerd en vaak boos. Boos op zichzelf, boos op de situatie en boos op hun hulpverleners. Met die woede bevestigen ze weer hun gedrag uit het verleden en geven ze aanleiding aan professionals om niet dat extra stapje te zetten. Om niet die uitzondering te zoeken om deze mensen wel te helpen. En ook dat is te begrijpen. Want professionals hebben niet alle tijd om voor iedereen het onderste uit de kan te halen. En als je tijd schaars is, wie help je dan? Dat enthousiaste gezin dat gemotiveerd is, of de eigenwijze, boze, lastige jongere die al drie keer van school gestuurd is?

Wij willen wijkteams uitdagen om ook boze mensen extra goed te helpen. Of júist misschien wel. Als mensen boos zijn, maken ze geen goede beslissingen. Waardoor hun vastgelopen problematische situatie alleen nog maar erger wordt. Dat moeten we zien te voorkomen. Door ze te helpen weer productief eigenwijs te zijn.