Gistermiddag heeft de voorzitter van de Nederlandsche Ontplooiingsindustrie, Kurt Jan de Blekere, Abraham Maslov in zijn graf gekeerd. Met behulp van de plaatselijke autoriteiten mocht hij de driehoeken kist waarin Maslov ligt begraven, 180 graden draaien. Het draaien van de kist gebeurde op speciaal verzoek van de erven Maslov. Hiermee wilden ze symbolische eer bewijzen aan het aan het succes van zijn bekende Piramide. De Piramide heeft zichzelf volgens de erven na 75 jaar overbodig gemaakt. Nu overal in de westerse wereld bestaanszekerheid breed beschikbaar is, wordt het tijd om vol in te zetten op ontplooiing. Speciaal om die ontwikkeling kracht bij te zetten was de Blekere uitgenodigd om de plechtigheid uit te voeren. Volgens de erven is Nederland toonaangevend in de wereld als het gaat over de doorontwikkeling van ontplooiing. Of zoals Gabriëlla Maslov (dochter, red), in haar toespraak bij het gekeerde graf zei: “The Dutch finally did it. They used my fathers model long enough to reach the his utopian state: the dictatorship of self-actualization.”

In een notendop kunnen we de geschiedenis van onze verzorgingsstaat schetsen aan de hand van Abraham Maslovs piramide. In de 19e eeuw richtte de overheid zich vooral op bestaanszekerheid. Het verbeteren van hygiëne, het afschaffen van kinderarbeid, het verbeteren van arbeidsomstandigheden. In de twintigste eeuw kwam daar vooral zorg en welzijn bij. De AWBZ, maatschappelijk werk, de AOW. Later ging beleid zich steeds meer op zelfontplooiing richten: de studiefinanciering, kinderopvangtoeslag, het PGB.

Voorzieningen werden ingewikkelder, voorwaardelijker en individueler. Dat heeft merkwaardige consequenties. Zo kwamen wij onlangs een team van professionals tegen die het een groot probleem vond dat een jonge moeder geen opvoedondersteuning kon krijgen. Dit kon niet omdat ze geen vaste woon en verblijfplaats had. De moeder was dakloos. Met dat probleem konden de professionals haar niet helpen omdat ze geen regiobinding had. Maar misschien konden ze wel opvoedondersteuning regelen.

Dit principe komen wij vaker tegen: professionals die werken aan ontplooiing, zonder dat de basis op orde is. We zijn vergeten dat bestaanszekerheid, de bodem in Maslovs Piramide, het belangrijkste ingrediënt is om je zelf te ontwikkelen. Nog steeds zien wij hulpverleners, goed bedoeld, aan gezinnen sleuren die iedere dag in de stress zitten. Maar jobcoaches en budgetcursussen hebben niet zoveel zin als je niet weet of je volgende week nog in je huis woont. Of als je moet wachten tot de rechter wat over jouw relatie met je kinderen gaat zeggen. Aan dit type gezinnen geven we niet zelden 100.000 euro per jaar uit. Aan zorg, welzijn en sociale zekerheid. Vaak zonder dat het iets helpt. Zonder dat ouders of kinderen zich goed ontplooien. Maar ook zonder dat we hun bestaanszekerheid voldoende organiseren.

En hoe populair het onder professionals ook mag zijn om te klagen over afrekenculturen en rendementsdenkers, wij zien zelden dat een instelling wordt afgerekend op het niet helpen van deze mensen. Wel wordt er 100.000 euro aan per jaar ze verdiend. Zonder ze te helpen. Zonder ze te ontplooien. Van dat geld kun je aardig wat bestaanszekerheid kopen.

Auteur(s):  Albert Jan Kruiter, Harry Kruiter, Eelke Blokker, Renée Frissen, Cher Steinfeld, Bram Eidhof

Gepubliceerd in:  Zorg en Welzijn

Datum van publicatie:  24 april 2015