In de praktijk zien wij een dunne lijn ontstaan tussen maatwerk en willekeur. Voor maatwerk moeten professionals vaak iets extra’s doen. Ze moeten een stapje harder lopen om bijvoorbeeld een collega een uitzondering te laten maken of om de juiste argumentatie voor de hardheidsclausule uit te werken. En dat stapje harder lopen doen professionals niet altijd voor iedereen.

Uitzonderingen die wij voor mensen willen realiseren worden nog al eens tegengehouden omdat ‘meneer altijd erg boos en agressief is’, of omdat ‘mevrouw zo eigenwijs is, dat ze het nu zelf maar uitzoekt’. Niet zelden is dit het gedrag dat meneer en mevrouw vooral in het verleden kenmerkte.

Zo zaten we onlangs bij een overleg waarin een gezin een uitzondering wilde om toch leerlingenvervoer vergoed te krijgen. Het zinnetje “vader ligt de hele dag op de bank bier te drinken” in de situatieschets, deed meer dan welke andere feiten ook. Dat vader een angststoornis had en de kinderen nu al 3 maanden niet naar school gingen deed er niet toe. Vader moest maar van de bank af komen en overdag niet drinken zodat hij z’n kinderen naar school kon brengen. En dat moest de dienstdoende hulpverlener hem gaan vertellen. Wat bleek, vader lag al 2 jaar niet meer te drinken op de bank, maar zat door zijn angststoornis aan huis gekluisterd. De gewraakte opmerking kwam van de hulpverlener die het laatste bij deze mensen op bezoek was geweest. Dat bezoek had drie jaar voor het overleg plaatsgevonden.

Wat ons telkens weer verbaast in deze situaties is nog niet eens het feit dat professionals op gedateerde informatie beslissen, maar vooral het type informatie waarop wordt besloten. In privacy protocollen hebben gemeenten het delen en verwerken van persoonsgegevens geregeld. Maar hoe zit dat met oordelen, inschattingen en opvattingen van professionals. Vallen die ook onder deze protocollen? Hoe gaan we daar eigenlijk mee om? Beelden, observaties en verwachtingen zijn belangrijk om gezamenlijk het beste plan voor een gezin te maken. Maar mag je op basis van die beelden ook kiezen om geen uitzondering te maken? En wat betekent dit voor het delen van deze beelden?

We hielpen laatst een eigenwijze meneer die 2 jaar gelden bij de intake van de WWB was weggelopen, omdat hij naar verluidt niet aan de lopende band wilde werken. Inmiddels was z’n WWB uitkering gewoon opgestart en wilde hij al het beschikbare werk graag aanpakken. Toch kregen wij bij iedere afdeling die we aan de lijn hadden het verhaal te horen dat meneer was wegelopen bij de aanvraag van de WWB. Ook bij afdelingen die niets met de WWB te maken hadden. En ook van professionals die meneer nog nooit gezien hadden.

Nu willen we geen pleidooi houden om negatieve beeldvorming te protocolleren, of om geen beelden meer te delen als je gezamenlijk een gezin probeert te helpen. Wel willen we ervoor pleiten om negatieve beeldvorming niet meer in te zetten om mensen maatwerk te ontzeggen. Of om te legitimeren mensen niet te helpen. Zeker niet door professionals die het gezin nog nooit gezien hebben. Beelden delen doe je om mensen te helpen!

Auteur(s):  Albert Jan Kruiter, Harry Kruiter, Eelke Blokker, Renée Frissen, Cher Steinfeld, Bram Eidhof

Gepubliceerd in:  Zorg en Welzijn

Datum van publicatie:  24 november 2015